inLog · 2026-10-28
Gemi sigortası nedir? Hull, P&I ve armatör rehberi
Gemi sigortası, deniz taşımacılığının en eski ve en uzmanlaşmış sigorta dallarından biridir. Bir geminin değeri, taşıdığı yük, mürettebatı ve çevreye vereceği olası zarar birlikte düşünüldüğünde, tek bir olayın maliyeti çok büyük olabilir. Bu yüzden gemi sigortası tek bir poliçeden değil, farklı teminatların birleşiminden oluşur. Bu yazıda armatör ve gemi işletmecisinin bilmesi gereken temel kavramları anlatıyoruz.
Gemi sigortası neden birkaç parçadan oluşur?
Gemi sahibinin riskleri iki ana gruba ayrılır: geminin kendisine gelen hasar (maddi varlık) ve gemi yüzünden başkalarına verilen zarar (sorumluluk). Bu iki riskin sigortası genellikle farklı kurumlardan alınır.
Gövde ve makine sigortası (Hull & Machinery)
Hull sigortası; geminin gövdesi, makinesi ve donanımının batma, çarpışma, karaya oturma, yangın ve deniz kazaları sonucu uğrayacağı hasarı karşılar. Poliçe, geminin sigorta değerini ve ödenecek en yüksek tutarı belirler. Çarpışma sorumluluğunun bir bölümü de bu poliçede yer alabilir; kalan kısım P&I teminatına bırakılır.
P&I sigortası nedir?
P&I (Protection and Indemnity), armatörün üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu karşılar. Mürettebatın yaralanması veya ölümü, yük hasarından doğan talepler, çevre kirliliği, kazadan sonra enkaz kaldırma ve rıhtım ya da liman tesislerine verilen zarar tipik başlıklardır. P&I çoğunlukla karşılıklı sigorta ilkesiyle çalışan P&I kulüpleri aracılığıyla sağlanır. Armatör kulüp üyesi olarak aidat öder ve kulüp, teminat kapsamındaki talepleri karşılar.
Savaş, grev ve ek riskler
Standart hull poliçeleri savaş ve grev risklerini genellikle kapsamaz. Bu riskler için ayrı teminat satın alınır. Kâr kaybı (geminin çalışamadığı süre için gelir kaybı) ve navlun sigortası da ek seçenekler arasındadır.
Klas, bayrak ve kayıt neden önemli?
Sigortacılar gemilerin klas kuruluşunda kayıtlı ve sertifikalarının geçerli olmasını arar. Bayrak devleti, geminin yaşı, bakım durumu ve işletme güvenliği de teklifi şekillendirir. Klas veya sertifika kaybı, poliçenin geçerliliğini doğrudan etkileyebilir.
Genel averaj ve kurtarma
Deniz hukukunda ortak güvenlik için yapılan fedakârlıklar “genel averaj” olarak paylaşılır. Kurtarma işlemlerinde de ödemenin gemi ve yük sahipleri arasında paylaşılması söz konusu olabilir. Poliçede bu masrafların nasıl karşılandığı yazılıdır.
Gemi sahipleri için pratik öneriler
- Hull ve P&I teminatlarının birbirini tamamladığını, aralarında boşluk bulunmadığını doğrulayın.
- Savaş ve grev riskinin dahil olup olmadığını netleştirin.
- Klas ve sertifika yenileme tarihlerini takip edin.
- Hasar bildirim sürelerini ve gerekli belgeleri önceden öğrenin.
- Seyir bölgesi ve yük türü değiştiğinde sigortacıya haber verin.
Gemi sigortası uzmanlık gerektirir ve genellikle uluslararası piyasalarla çalışılır. Gemi, filo veya işletme bilgilerinizi bize iletin; ihtiyacınıza göre uygun yapıyı birlikte değerlendirelim.
Sık sorulan sorular
Hull sigortası ile P&I arasındaki fark nedir?
Hull, geminin kendisine gelen maddi hasarı; P&I ise armatörün üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu (mürettebat, yük, kirlilik gibi) karşılar. İkisi birbirini tamamlar.
P&I kulübü nedir?
Armatörlerin karşılıklı sigorta ilkesiyle bir araya geldiği kuruluşlardır. Üyeler aidat öder, kulüp teminat kapsamındaki sorumluluk taleplerini karşılar.
Savaş riski gemi poliçesine dahil mi?
Standart hull poliçeleri savaş ve grev risklerini genellikle kapsamaz; bunlar ayrıca teminat olarak satın alınır.
Klas kaybı poliçeyi etkiler mi?
Evet. Gemi klas kuruluşunda kayıtlı ve sertifikaları geçerli olmalıdır; aksi takdirde poliçenin geçerliliği ve hasar ödemesi etkilenebilir.
Küçük işletmeler için gemi sigortası uygun mu?
Ticari amaçlı küçük gemiler, römorkörler ve balıkçı tekneleri için de uygun poliçeler vardır. Gemi bilgileriyle teklif almak en doğrusudur.