inLog · 2026-10-28
Deniz nakliyat sigortası: ICC A, B, C farkı ve kontrol listesi
Yük denizde haftalarca yolculuk eder, birçok kez elden ele geçer, yüklenir ve boşaltılır. Bu süreçte hasar, kayıp ve çalınma ihtimali her zaman vardır. Taşıyıcının sorumluluğu çoğu zaman yasal limitlerle sınırlı olduğu için malın gerçek değerini karşılamaz. Deniz nakliyat (cargo) sigortası bu açığı kapatır. Bu yazı ihracatçı, ithalatçı ve e-ticaret satıcıları için temel bilgileri özetler.
Deniz nakliyat sigortası nedir?
Yükün çıkış noktasından varış noktasına taşınması sırasında uğrayabileceği fiziksel kayıp ve hasarı karşılayan sigortadır. Konteyner, dökme yük, parça yük ve proje yüklerini kapsayabilir. Poliçe tek bir sevkiyat için ya da yıllık “açık poliçe” olarak düzenlenebilir.
ICC (A), (B) ve (C) şartları nedir?
Uluslararası deniz taşımacılığında yaygın kullanılan Institute Cargo Clauses (ICC) üç ana kapsam seviyesi sunar:
- ICC (A): En geniş kapsam. Açıkça dışlananlar hariç tüm risklere karşı teminat verir (“all risks”).
- ICC (B): Belirli sayılı riskleri karşılar; örneğin yangın, patlama, gemi veya aracın kazaya uğraması, denize atma, taşıma aracına deniz suyu girmesi.
- ICC (C): En dar kapsam; yalnızca yangın, patlama, gemi veya aracın kaza, çarpışma ya da batması gibi büyük olayları karşılar.
Yükün cinsine, ambalajına, güzergâhına ve değerine göre hangi seviyenin yeterli olduğu değişir. Düşük değerli ya da dayanıklı yüklerde (C) veya (B) yeterli olabilirken, kırılgan ve değerli malda genellikle (A) tercih edilir.
Incoterms: sigortayı kim yaptırır?
Satış sözleşmesindeki Incoterms şartı, taşıma ve sigorta sorumluluğunu kimin üstlendiğini belirler. Örneğin CIF ve CIP şartlarında satıcının sigorta yaptırması gerekir; FOB ve EXW şartlarında ise taşıma riski alıcıya geçtiği için alıcı kendi sigortasını yaptırır. Güncel Incoterms 2020 kurallarında CIF için asgari ICC (C) düzeyi, CIP için ICC (A) düzeyi öngörülmüştür. Sigorta değeri uygulamada çoğunlukla fatura bedelinin yüzde 110’u olarak belirlenir.
Savaş ve grev şartları
Deniz yükü sigortasında savaş ve grev riskleri ayrı şartlarla (Institute War Clauses ve Institute Strikes Clauses) ele alınır. Hassas güzergâhlarda bu teminatların poliçeye eklenip eklenmediğini kontrol edin.
Genel averaj
Gemi ve yükü ortak tehlikeden kurtarmak için yapılan fedakârlık ya da masraf, gemi ve yük sahipleri arasında paylaşılır. Genel averaj ilan edildiğinde yük sahibi teminat veya katkı payı ödemekle yükümlü olabilir. Nakliyat poliçesi, şartlara göre bu payı karşılar. Bu nedenle yükün sigortalı olması önemlidir.
Hasar olduğunda ne yapmalı?
- Teslim alırken konteyneri ve yükü kontrol edin; hasar varsa teslim belgesine “ihtirazi kayıt” ekleyin.
- Fotoğraf ve video ile hasarı belgeleyin.
- Taşıyıcıya yazılı ihtar gönderin ve süreleri kaçırmayın.
- Hemen sigortacıya ya da acentenize haber verin; ekspertiz gerekebilir.
- Fatura, konşimento, paketleme listesi ve poliçe gibi belgeleri saklayın.
İhracatçı için kontrol listesi
- Satış sözleşmesindeki Incoterms şartı ve sigorta sorumluluğu net mi?
- Yükün cinsine uygun ICC seviyesi seçildi mi?
- Sigorta değeri fatura bedeli artı makul bir marjı içeriyor mu?
- Savaş ve grev şartları, depolama ve transit bekleme süreleri teminata dahil mi?
- Tek seferlik poliçe mi, açık poliçe mi daha ekonomik?
Yük bilgilerinizi, güzergâhınızı ve sevkiyat sıklığınızı bize iletin; sizin için kapsamı ve maliyeti karşılaştıralım.
Sık sorulan sorular
Navlun taşıyıcı sorumluluğu malımı korumaya yetmez mi?
Taşıyıcının sorumluluğu çoğu zaman yasal limitle sınırlıdır ve malın gerçek değerini karşılamaz. Nakliyat sigortası malın değerini esas alır.
ICC (A) mı seçmeliyim?
Kırılgan, değerli veya hasara açık mallarda genellikle ICC (A) tercih edilir. Dayanıklı ve düşük değerli yüklerde (B) veya (C) yeterli olabilir; yükünüze göre birlikte değerlendirelim.
İhracatta sigortayı kim yaptırır?
Satış sözleşmesindeki Incoterms şartına bağlıdır. CIF ve CIP şartlarında satıcı, FOB ve EXW şartlarında alıcı sigorta yaptırır.
Açık poliçe nedir?
Belirli bir dönemdeki tüm sevkiyatları tek poliçede toplayan yapıdır. Sık sevkiyat yapan işletmeler için pratik ve genellikle ekonomiktir.
Hasarı teslimde fark edersem ne yapmalıyım?
Teslim belgesine ihtirazi kayıt ekleyin, fotoğraflayın, taşıyıcıya yazılı ihtar gönderin ve süreleri kaçırmadan sigortacıya bildirin.